(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 207

॥ శ్రీః ॥
3.207. అధ్యాయః 207
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
మధుకైటభపుత్రేణ ధుంధునా తపస్తోషితాద్విరించాదవధ్యత్వాదివరగ్రహణేన దేవానాం పీడనం ॥ 1 ॥
ఉదంకచోదితేన కువలాశ్వేన సముద్రమధ్యమధివసతస్తస్య బ్రహ్మాస్త్రేణ దహనం ॥ 2 ॥
తదా దేవాదిభిః కువలాశ్వస్య ధుంధుమార ఇతి నామకరణేన తస్మై వరదానపూర్వకం స్వస్వస్థానంప్రతి గమనం ॥ 3 ॥
మార్కండేయేన యుధిష్ఠిరంప్రతి తత్పుత్రాణాం నామకథనపూర్వకం ధుంధుమారోపాఖ్యానస్తవనం ॥ 4 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

మర్కండేయ ఉవాచ। 3-207-0x(2468)(24061)
ధుంధుర్నామ మహారాజ తయోః పుత్రో మహాద్యుతిః।
స తపోఽతప్యత మహన్మహావీర్యపరాక్రమః ॥ 3-207-1(24062)
అతిష్ఠదేకపాదేన కృశో ధమనిసంతతః।
తస్మై బ్రహ్మా దదౌ ప్రీతో వరం వవ్రే స చ ప్రభుం ॥ 3-207-2(24063)
దేవదానవయక్షాణాం సర్పగంధర్వరక్షసాం।
అవధ్యోఽహం భవేయం వై వర ఏష వృతో మయా ॥ 3-207-3(24064)
ఏవం భవతు గచ్ఛేతి తమువాచ పితామహః।
స ఏవముక్తస్తత్పాదౌ మూర్ధ్నా స్పృష్ట్వా జగామ హ ॥ 3-207-4(24065)
సతు ధుంధుర్వరం లబ్ధ్వా మహవీర్యపరాక్రమః।
అనుస్మరన్పితృవధం ద్రుతం విష్ణుముపాగమత్ ॥ 3-207-5(24066)
సతు దేవాన్సగంధర్వాంజిత్వా ధుంధురమర్షణః।
బబాధ సర్వానసకృద్విష్ణుం దేవాంశ్చ వై భృశం ॥ 3-207-6(24067)
సముద్రవాలుకాపూర్ణే ఉజ్జానక ఇతి స్మృతే।
ఆగంయ చ స దుష్టాత్మా తం దేశం భరతర్షభ।
బాధతేస్మ పరం శక్త్యా తముదంకాశ్రమం విభో ॥ 3-207-7(24068)
అంతర్భూమిగతస్తత్ర వాలుకాంతర్హితస్తథా।
మధుకైటభయోః పుత్రో ధుంధుర్భీమపరాక్రమః ॥ 3-207-8(24069)
శేతే లోకవినాశాయ తపోబలముపాశ్రితః।
ఉదంకస్యాశ్రమాభ్యాశే నిఃశ్వసన్పావకార్చిషః ॥ 3-207-9(24070)
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు రాజా సబలవాహనః।
కువలాశ్వో నరపతిరన్వితో బలశాలినాం ॥ 3-207-10(24071)
సహస్రైరేకవింశత్యా పుత్రాణామరిమర్దనః।
ప్రాయాదుదంకసహితో ధుంధోస్తస్య వధాయ వై ॥ 3-207-11(24072)
తమావిశత్తతో విష్ణుర్భగవాంస్తేజసా ప్రభుః।
ఉదంకస్ నియోగేన లోకానాం హితకాంయయా ॥ 3-207-12(24073)
తస్మిన్ప్రయాతే దుర్ధర్షే దివి శబ్దో మహానభూత్।
ఏష శ్రీమాన్నృపసుతో ధుంధుమారో భవిష్యతి ॥ 3-207-13(24074)
దివ్యైశ్చ పుష్పైస్తం దేవాః సమంతాత్పర్యవాకిరన్।
దేవదుందుభయశ్చాపి నేదుః స్వయమనీరితాః ॥ 3-207-14(24075)
శీతశ్చ వాయుః ప్రవవౌ ప్రయాణే తస్య ధీమతః।
విపాంసులాం మహీం కుర్వన్వవర్ష చ సురేశ్వరః।
`ప్రదక్షిణాశ్చాప్యభవన్వన్యాస్తం సమృగద్విజాః' ॥ 3-207-15(24076)
అంతరిక్షే విమానాని దేవతానాం యుధిష్ఠిర।
తత్రైవ సమదృశ్యంత ధుంధుర్యత్ర మహాసురః ॥ 3-207-16(24077)
కువలాశ్వస్య ధున్యోశ్చ యుద్ధకౌతూహలాన్వితాః।
దేవగంధర్వసహితాః సమవైక్షన్మహర్షయః ॥ 3-207-17(24078)
నారాయణేన కౌరవ్య తేజసాఽఽప్యాయితస్తదా।
స గతో నృపతిః క్షిప్రం పుత్రైస్తైః సర్వతో దిశం ॥ 3-207-18(24079)
అర్ణవం స్వానయామాస కువలాశ్వో మహీపతిః।
`హితార్తం సర్వలోకానాముదంకస్య వశే స్థితః' ॥ 3-207-19(24080)
కువలాశ్వస్ పుత్రైశ్చ తస్మిన్వై వాలుకార్ణవే।
సప్తభిర్దివసైః స్వాత్వా దృష్టో ధుంధుర్మహాబలః ॥ 3-207-20(24081)
ఆసీద్ధోరం వపుస్తస్య వాలుకాంతర్హితం మహత్।
దీప్యమానం యథా సూర్యస్తేజసా భరతర్షభ ॥ 3-207-21(24082)
తతో ధుంధుర్మహారాజ దిశమావృత్య పశ్చిమాం।
సుప్తోఽభూద్రాజశార్దూల కాలానలసమద్యుతిః ॥ 3-207-22(24083)
కువలాశ్వస్య పుత్రైస్తు సర్వతః పరివారితః।
అభిద్రుతః శరైస్తీక్ష్ణైర్గదాభిర్ముసలైరపి ॥ 3-207-23(24084)
ప్టసైః పరిధైః ప్రాసైః ఖంగైశ్ విమలైః శితైః।
సవధ్యమానః సంక్రుద్ధః సముత్తస్థౌ మహాబలః ॥ 3-207-24(24085)
క్రుద్ధశ్చాభక్షయత్తేషాం శస్త్రాణి వివిధాని చ।
ఆస్యాద్వమన్పావకం స సంవర్తకసమం తదా ॥ 3-207-25(24086)
తాన్సర్వాన్నృపతేః పుత్రానదహత్స్వేన తేజసా।
ముఖజేనాగ్నినా క్రుద్ధో లోకానుద్వర్తయన్నివ ॥ 3-207-26(24087)
క్షణేన రాజశార్దూల పురేవ కపిలః ప్రభుః।
సగరస్యాత్మజాన్క్రుద్ధస్తదద్భుతమివాభవత్ ॥ 3-207-27(24088)
తేషు క్రోధాగ్నిదగ్ధేషు తదా భరతసత్తమ।
తం ప్రబుద్ధం మహాత్మానం కుంభకర్ణమివాపరం।
ఆససాద మహాతేజాః కువలాశ్వో మహీపతిః ॥ 3-207-28(24089)
తస్య వారిమహారాజ సుస్రావ బహు దేహతః।
తత్తదాపీయతేతేజో రాజ్ఞా వారిమయం నృప ॥ 3-207-29(24090)
యోగీ యోగేన సృష్టం స సమయిత్వా చ వారిణా।
బ్రహ్మాస్త్రేణ తతో రాజా దైత్యంక్రూరపరాక్రమం।
దదాహ భరతశ్రేష్ఠ సర్వలోకభవాయ వై ॥ 3-207-30(24091)
సోఽస్త్రేణ దగ్ధ్వా రాజర్షిః కువలాశ్వో మహాసురం।
సురశత్రుమమిత్రఘ్నస్త్రైలోక్యేశ ఇవాపరః ॥ 3-207-31(24092)
ధుంధోర్వధాత్తదా రాజా కువలాశ్వో మహామనాః।
ధుంధుమార ఇతిఖ్యాతో నాంనా సమభవత్తతః ॥ 3-207-32(24093)
ప్రీతైశ్చ త్రేదశైః సర్వైర్మహర్షిమసితైస్తదా।
పరం వృణీష్వత్యుక్తః స ప్రాంజలిః ప్రణతస్తదా।
అతీవ ముదితో రాజన్నిదంవచనమబ్రవీత్ ॥ 3-207-33(24094)
దద్యాం విత్తం ద్విజాగ్ర్యేభ్యః శత్రూణాం చాపి దుర్జయః।
సఖ్యం చ విష్ణునా మే స్యాద్భూతేష్వద్రోహ ఏవ చ।
ధర్మే రతిశ్ సతతం స్వర్గే వాసస్తథాఽక్షయః ॥ 3-207-34(24095)
తథాఽస్త్వితి తతో దేవైః ప్రీతైరుక్తః స పార్థివః।
ఋషిభిశ్చ సగంధర్వైరుదంకేన చ ధీమతా ॥ 3-207-35(24096)
సంభాష్య చైనం వివిధైరాశీర్వాదైస్తతో నృషం।
దేవా మహర్షయశ్చాపి స్వాని స్తానాని భేజిరే ॥ 3-207-36(24097)
తస్య పుత్రాస్త్రయః శిష్టా యుధిష్ఠిర తదాఽభవన్।
దృఢాశ్వః కపిలాశ్వశ్చ భద్రాశ్వశ్చైవ భారత ॥ 3-207-37(24098)
తేభ్యః పరంపరా రాజన్నిక్ష్వాకూణాం మహాత్మనాం।
[వంశస్య సుమహాభాగ రాజ్ఞామమితతేజసాం] ॥ 3-207-38(24099)
ఏవంసం నిహతస్తేన కువలాశ్వేన సత్తమ।
ధుంధుర్నామ మహాదైత్యో మధుకైటభయోః సుతః ॥ 3-207-39(24100)
కువలాశ్వశ్చ నృపతిర్ధుంధుమార ఇతి స్మృతః।
నాంనా చ గుణయుక్తేన తదాప్రభృతి సోఽభవత్ ॥ 3-207-40(24101)
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం యన్మాం త్వం పరిపృచ్ఛసి।
ధౌంధుమారముపాఖ్యానం ప్రథితం యస్య కర్మణా ॥ 3-207-41(24102)
ఇదం తు పుణ్యమాఖ్యానం విష్ణోః సమనుకీర్తనం।
శృణుయాద్యః స ధర్మాత్మా పుత్రవాంశ్చ భవేన్నరః ॥ 3-207-42(24103)
ఆయుష్మాన్భూతిమాంశ్చైవ శ్రుత్వా భవతి పర్వసు।
న చ వ్యాధిభంయకించిత్ప్రాప్నోతి విగతజ్వరః ॥ 3-207-43(24104)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి గార్కండేయసమాస్యాపర్వణి సప్తాధికద్విశతతమోఽధ్యాయః ॥ 207 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-207-30 వృష్టిం సగమయిత్వావిచారిణా ఇతి క. థ. పాఠః।
వహ్నిం చ శమయామాస వారిణా ఇతి ఝ. పాఠః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.